Wallhouse #2 en John Hejduk

Sinds 2001 beschikt de stad Groningen over een gebouw van wereldfaam. In dat jaar werd Wall House #2 opgeleverd, het enige door de vermaarde Amerikaanse architect en architectuurtheoreticus John Hejduk (1929-2000) ontworpen woonhuis dat daadwerkelijk is gerealiseerd. Het huis is als icoon van de architectuur wereldwijd opgenomen in alle belangrijke architectuurcatalogi.

Wall House #2 is bij uitstek uitdagende architectuur. Centraal staat een vrijstaande muur van 18 meter breed en 14 meter hoog, waartegen aan weerszijden ruimtes zijn geplaatst. Deze ruimtes - woonkamer, studio, slaapkamer, etc. - staan los van elkaar, wat hun aparte functies benadrukt. Ook zijn ze door elkaar gehusseld, waarmee het vanzelfsprekende concept van woonhuizen overal ter wereld (slaapkamer boven, woonkamer beneden) wordt doorbroken.

Wall House #2 verweeft op ingenieuze wijze architectuur en het denken over architectuur. Onbewust door het gebouw lopen is onmogelijk. Steeds weer volgt een confrontatie die de gebruikelijke ideeën over architectuur op zijn kop zet. Ontwerper John Hejduk stelde dan ook dat goede architectuur per definitie aanzet tot discussie: 'The architect is responsible for the spirit of a thought'.

Wall House #2
Het Wall House in Groningen is het enige door John Hejduk ontworpen woonhuis dat is gerealiseerd. Tussen 1968 en 1974 maakte Hejduk schetsen voor drie Wall Houses, waarvan nummer in opdracht, voor een locatie in Ridgefield, Connecticut in de VS. Hoewel het daar niet werd gebouwd, geldt het ontwerp als één van de architectonische hoogtepunten van de twintigste eeuw. In 2001 verrees Wallhouse #2 alsnog in Groningen, in een nieuwbouwwijk aan het Hoornse Meer. Het ontwerp uit 1973 diende als basis voor het project, al werd dat vertaald naar hedendaagse bouwvoorschriften en bouwmethodes. Zo zijn de afmetingen van het oorspronkelijke ontwerp met een factor 1,2 vergroot. Aan de realisatie van Wall House #2 is tien jaar gewerkt.

Hoewel Hejduk zijn schetsen als afgeronde kunstwerken én als work in progress beschouwde (zijn leven lang bleef hij ontwerpen bijstellen, terwijl hij iedere fase beschouwde als een afgerond, op zichzelf staand proces), zag hij met de bouw van Wall House #2 een droom gerealiseerd. Helaas overleed Hejduk enkele maanden voor de bouw kon worden voltooid.
Vanwege de grote architectonische en architectuurfilosofische waarde is het beheer van Wallhouse #2 ondergebracht bij de Stichting Wallhouse #2.

John Hejduk
John Quentin Hejduk (New York, 1929-2000) werd opgeleid aan het Cooper Union Institute in New York, een instelling die architectuur van oudsher verbindt met andere kunstdisciplines. In 1964 werd hij er benoemd tot hoogleraar en in 2000 tot Dean. Deze functie zou hij bekleden tot enkele maanden voor zijn dood in september 2000.
Hejduk begon zijn carrière als architect aan het einde van de jaren vijftig. Aanvankelijk liet hij zich inspireren door de Stijl, maar geleidelijk ontwikkelde hij een uiterst persoonlijke, op autobiografische en theoretische grondslag gevestigde manier van ontwerpen. Zijn schetsen voor Diamond Houses en Wall Houses, opgebouwd uit geometrische vlakken en vormen, moesten bovenal inspireren en uitdagen ('It is essential that the Architect creates works that are thought provoking, sense provoking, and ultimately life provoking'). Steeds vaker verweefde hij zijn architectonische ontwerpen met aanverwante gedichten, tekeningen, aquarellen en literatuur.
Zowel op de opleiding als daarbuiten heeft Hejduk grote invloed uitgeoefend op de belangstelling voor theoretische ontwerpen in de architectuur. Ook maakte hij naam als de pleitbezorger van architectuur als gestolde belichaming van een idee over leven en wonen. De fundamentele vraag die volgens hem schuilging achter architectuur, is of deze de geest weet te beroeren. Pas als hierop bevestigend kan worden geantwoord is er geen sprake meer van bouwen, maar van bouwkunst.

Voor meer informatie over en afbeeldingen van Wall House #2: www.wallhouse.nl