Water heeft in verschillende religies een sterke symbolische betekenis: het staat voor de nauw aan elkaar verbonden begrippen 'reiniging' en 'nieuw leven', zoals onder meer tot uitdrukking komt tijdens het christelijke doopritueel. De religieuze connotatie van water is echter niet alleen een christelijke. Water speelt ook in andere culturen en religies een belangrijke rol - zoals in de voodoo-cultus op het eiland Haïti, een smeltkroes waar door de verwevenheid van inheemse en koloniale (westerse) tradities zeer bijzondere vormen van geloofsbeleving en -belijdenis zijn ontstaan.
In Voodoo, vijfhonderd jaar geleden op het eiland geïntroduceerd door Afrikaanse slaven, spelen de geesten van de natuur en die van de voorouders een voorname rol. De cultus heeft niet alleen een religieuze maar ook een maatschappelijke component: driehonderd jaar na de aankomst van de slaven inspireerde het hun nakomelingen tot de opstand tegen de Franse kolonisator.
In het kader van het Jaar van het Water en ter gelegenheid van de Fotobiënnale Rotterdam presenteert Noorderlicht in het Wereldmuseum een tentoonstelling met werk van twee fotografen die op bijzondere wijze voodoo-rituelen op Haïti hebben vastgelegd: de Deen Henrik Saxgren en de in Frankrijk woonachtige Iraniër Abbas.
De Deense fotograaf Henrik Saxgren (1953) geldt als de mentor van de hedendaagse Deense fotojournalistiek. Zijn in 2001 in de Gazastrook gemaakte foto's van verwoeste gevels en gebouwen maakte vorig jaar deel uit van de tentoonstelling Confronting Views.
In 1995 fotografeerde Saxgren tijdens een voodoo-bijeenkomst in het dorpje Plaine du Nord, in het uiterste noorden van het eiland. De bijeenkomst vindt jaarlijks plaats op een katholieke feestdag die is vernoemd naar Saint Jacques: pelgrims uit heel Haiti reizen die dag naar het dorp waar een kerk staat die naar de heilige is vernoemd.
Voor de meeste aanwezigen is die kerk evenwel niet meer dan een bijkomstigheid. Zij komen samen bij een eveneens naar Saint Jacques vernoemde poel even buiten het dorp, waar zich zaken afspelen die allerminst op de agenda van de katholieke kerk staan. Bij de poel worden offers gebracht aan de 'loas': de persoonlijke of familiegeesten tot wie gebeden wordt om van alles en nog wat, van een visum voor de Verenigde Staten of geld voor een auto tot het genezen van een zieke koe.
Abbas (1944) maakte naam met zijn in 1980 onder de titel 'la Révolution Confisquée' verschenen boek over de Iraanse revolutie. Verbonden aan het gerenommeerde fotoagentschap Magnum, houdt hij zich intensief bezig met het maken van een wereldomspannend verslag van godsdiensten en de rol van het geloof in het maatschappelijk leven.
Hij heeft dit project 'The Clash of Religions' genoemd, dat handelt over de religieuze culturele ideologieën die in zijn ogen de oude politieke ideologiën zullen vervangen in de conflicten van de nabije toekomst. Momenteel documenteert Abbas als onderdeel hiervan verschillende animistische geloofstradities. Zijn serie over voodoo op Haïti kwam in dit kader tot stand.
De foto's zijn gemaakt in 2000 op verschillende locaties op het eiland, waaronder Plaine du Nord. Ook fotografeerde hij bij Seau d'eau, een heilige waterval waar gelovigen een 'geluksbad' nemen onder invloed van medicinale kruiden en parfums en de 'loas' vragen hen kracht te geven, en in Limonade waar eer wordt betuigd aan Saint Philomene, een geest die nauw verbonden is met Afrika. |