Cruel and Unusual

Leven achter tralies

groepsexpositie / 18 feb 8 apr 2012

© Araminta de Clermont

© Araminta de Clermont

1 / 2 / 3 / 4 / 5 / 6

Wereldwijd zijn gevangenissen een ‘thuis’ voor meer dan 9 miljoen mensen, en hun aantal zal in de komende decennia alleen maar toenemen. Maar wat willen onze verschillende samenlevingen bereiken met het massaal opsluiten van overtreders? Met Cruel and Unusual presenteert de Noorderlicht Fotogalerie onverwachte, veelzeggende fotografie over het leven achter tralies. Voor deze tentoonstelling hebben gastcuratoren Hester Keijser en Pete Brook werk bijeengebracht van elf fotografes waarvan een groot deel niet eerder in Europa te zien is geweest. 

Cruel and Unusual toont hoe het gevangeniswezen in beeld wordt gebracht, en hoe die beelden gecreëerd, gedistribueerd en geconsumeerd worden. Hoe komt de burger -  belastingbetaler én medemens -  tot een begrip van het leven in de gevangenis op basis van al dan niet gepolitiseerde informatie? Cruel and Unusual werpt een verrassende en soms onthutsende kijk achter verschillende gevangenismuren in de wereld. Elke fotografe confronteert de kijker op haar eigen manier met de vraag hoe de huidige praktijk van massale opsluiting van overtreders ons veranderende gevoel voor fatsoen en rechtvaardigheid weerspiegelt.

Cruel and Unusual Punishment

De titel van de tentoonstelling verwijst naar de Engelse Bill of Rights uit 1689 en het achtste amendement van de Amerikaanse grondwet, waarin staat geschreven dat onderdanen gevrijwaard moeten zijn van ‘cruel and unusual punishment’. Maar wanneer is hier sprake van? Om de publieke discussie daarover te kunnen voeren, helpt fotografie zicht te krijgen op de verschillende facetten die hierin een rol spelen.

In het nieuws

Deelnemende Fotografen

De geselecteerde fotografes Alyse EmdurAmy ElkinsAraminta de Clermont, Brenda Ann KenneallyChristiane Feser, Jane Lindsay, Natalie MohadjerDeborah Luster, Lizzie Sadin, Yana Payusova en Lori Waselchuk, maken ieder gebruik van eigen strategieën, materialen en technieken. Gegeven de mate van toegang tot gevangenissen, werken ze met amateurfotografie, alternatieve processen, teksten, beschilderde beelden, digitale manipulaties of traditionele zwart-wit documentaire fotografie. Veel van het werk is voor de eerste keer in Nederland en Europa te zien.

Prison Photography on the Road

Naast de expositie van de 11 fotografes is de subtentoonstelling Prison Photography on the Road te zien. Dit onderdeel van Cruel and Unusual weerspiegelt de chaos, interactie en visuele verrassingen die Pete Brook aantrof in studio's, contact-sheets en thuissteden van fotografen tijdens zijn road trip langs Amerikaanse gevangenissen. Fotografen in dit onderdeel van de tentoonstelling zijn: Jenn Ackerman, Jeff Barnett-Winsby, Steve Davis, Lloyd Degrane, Harvey Finkle, Tim Gruber, Scott Houston, Sean Kernan, Jon Lowenstein, Tim Matsui, Frank McMains, Ara Oshagan, Joseph Rodriguez, Richard Ross, Adam Shemper, Marilyn Suriani, Stephen Tourlentes, and Sye Williams.

Fotogalerie

Shop

Boeken
Cruel and Unusual
Cruel and Unusual

Lezing

Curators Talk: Pete Brook

Zaterdag 18 februari 2012 Aanvang: 16.00 uur
Toegang: gratis

Filmvertoning

Filmfestival Veenhuizen

Zaterdag 10 maart 2012 Aanvang: 16.00 uur
Toegang: diverse arrangementen

Presentatie

Opening tentoonstelling

Vrijdag 17 februari 2012 Aanvang: 17.00 uur
Toegang: gratis

Araminta de Clermont

  • LIFE AFTER. The Twins: Bless and Kojak.

    De serie is een onderzoek naar de tatoeages, en het leven, van leden van de 'Numbers' gevangenisbendes in Zuid-Afrika (26, 27 en 28) na hun terugkeer in de maatschappij. Vele van deze ex-gevangen hebben jaren tot decennia gevangen gezeten. Achter de tralies golden tatoeages als statussymbool. Eenmaal uit de gevangenis stigmatiseren deze tatoeages hen als gevaarlijke criminelen wat reïntegratie welhaast onmogelijk maakt.

    LIFE AFTER. The Twins: Bless and Kojak.
  • LIFE AFTER. Passport (Achmed). 2008

    De serie is een onderzoek naar de tatoeages, en het leven, van leden van de 'Numbers' gevangenisbendes in Zuid-Afrika (26, 27 en 28) na hun terugkeer in de maatschappij. Vele van deze ex-gevangen hebben jaren tot decennia gevangen gezeten. Achter de tralies golden tatoeages als statussymbool. Eenmaal uit de gevangenis stigmatiseren deze tatoeages hen als gevaarlijke criminelen wat reïntegratie welhaast onmogelijk maakt.

    LIFE AFTER. Passport (Achmed). 2008

Amy Elkins

  • BLACK IS THE DAY, BLACK IS THE NIGHT. 13/32 (Not the Man I Once Was)

    Een conceptuele serie over mannen in de strengst beveiligde gevangenissen van de Verenigde Staten, vaak wachtend op hun executie. Portret van een ter dood veroordeelde man die tot dan toe 13 jaar gevangen zit. De ratio tussen het aantal jaren in de gevangenis en het aantal in vrijheid doorgebrachte jaren bepaalde de mate van verlies van scherpte op de foto.

    BLACK IS THE DAY, BLACK IS THE NIGHT. 13/32 (Not the Man I Once Was)
  • BLACK IS THE DAY, BLACK IS THE NIGHT. 19/32 (Not the Man I Once Was)

    Een conceptuele serie over mannen in de strengst beveiligde gevangenissen van de Verenigde Staten, vaak wachtend op hun executie. De foto is een portret van een tot levenslang veroordeelde man die op dat moment 19 jaar gevangen zat. De ratio tussen het aantal jaren in de gevangenis en het aantal in vrijheid doorgebrachte jaren bepaalde de mate van verlies van scherpte op de foto.

    BLACK IS THE DAY, BLACK IS THE NIGHT. 19/32 (Not the Man I Once Was)

Alyse Emdur

  • PRISON LANDSCAPES, 2005-2011

    Prison Landscapes is een collectie van meer dan 150 foto's van gevangenen, genomen tegen een geschilderde achtergrond. Deze achtergronden, vaak geschilderd door getalenteerde gevangenen, worden binnen de gevangenis gebruikt als portretstudio's. Gevangenen en hun bezoekers kunnen samen op de foto, geplaatst in een idyllisch landschap, zodat het net lijkt of ze zich elders bevinden. Bezoekers kunnen deze foto's meenemen ter herinnering aan hun gevangen geliefden.

    PRISON LANDSCAPES, 2005-2011
  • PRISON LANDSCAPES, 2005-2011

    Prison Landscapes is een collectie van meer dan 150 foto's van gevangenen, genomen tegen een geschilderde achtergrond. Deze achtergronden, vaak geschilderd door getalenteerde gevangenen, worden binnen de gevangenis gebruikt als portretstudio's. Gevangenen en hun bezoekers kunnen samen op de foto, geplaatst in een idyllisch landschap, zodat het net lijkt of ze zich elders bevinden. Bezoekers kunnen deze foto's meenemen ter herinnering aan hun gevangen geliefden.

    PRISON LANDSCAPES, 2005-2011

Christiane Feser

  • NEIGHBOURHOOD PRISONS

    Net zoals in veel andere Europese landen liggen gevangenissen in Duitsland midden in steden. Deze Europese gevangenissen zijn vaak ouder dan de huizen en wijken die in de loop van de tijd rondom de gevangenis zijn gebouwd.

    NEIGHBOURHOOD PRISONS
  • NEIGHBOURHOOD PRISONS

    Net zoals in veel andere Europese landen liggen gevangenissen in Duitsland midden in steden. Deze Europese gevangenissen zijn vaak ouder dan de huizen en wijken die in de loop van de tijd rondom de gevangenis zijn gebouwd.

    NEIGHBOURHOOD PRISONS

Brenda Ann Kenneally

  • MONEY POWER RESPECT, PICTURES OF MY NEIGHBORHOOD: ANDY

    Andy eet cornflakes op de eerste schooldag. Terwijl andere kinderen van zijn leeftijd in de schoolbanken zitten, ligt zijn moeder in bed, ziek van de crackcocaïne en de methadon die ze gebruikt om van haar heroïneverslaving af te komen. Ze moet opstaan en zich bij de methadonkliniek melden, omdat ze anders haar dosis voor vandaag niet krijgt.
    Andy is de straatjongen met het warrige haar die met zijn fiets over vijf mensen heen kan springen of een verlaten gebouw omtovert in een onderkomen voor een dozijn zwerfhonden, en die het opneemt tegen de geslepen jonge dealertjes die samen met zijn moeder drugs dealen vanuit de deuropening van de buurtwinkel. Andy is nu 23 en hij is zelf de vader van een driejarig kind. Andys dochter werd geboren toen Andy’s moeder in de gevangenis zat. Zijn vader was vijf jaar eerder overleden. Andy’s jeugd werd grotendeels overschaduwd door de bemoeienis van de jeugdzorg en het strafrechtsysteem, en dat heeft de basis gelegd voor zijn wens om "het beter te doen voor zijn eigen dochter."

    MONEY POWER RESPECT, PICTURES OF MY NEIGHBORHOOD: ANDY
  • MONEY POWER RESPECT, PICTURES OF MY NEIGHBORHOOD: ANDY

    MONEY POWER RESPECT, PICTURES OF MY NEIGHBORHOOD: ANDY

Jane Lindsay

  • GEMS. Tintypes, cast resin, bottlecaps.

    Een gem is een dun, zwartgelakt metalen plaatje waarop een lichtgevoelige laag is aangebracht. Dit type foto is ongeveer drie centimeter groot en was vooral in de negentiende eeuw populair. Ze werden vaak in broches of haarspelden gedragen en waren van grote waarde voor degene die ze bezat.

    De hier getoonde serie Gems zijn afbeeldingen van individuen die zich in handen van de Maricopa County Sheriff’s Department bevinden. Iedere foto is een poging om de waardigheid te onderkennen van ieder mens, ongeacht wie hij is en ongeacht hoe ernstig zijn vermeende misdaad is. Gems vertegenwoordigen de driehonderd mensen die iedere dag in Maricopa County worden gearresteerd.

    GEMS. Tintypes, cast resin, bottlecaps.
  • GEMS. Tintypes, cast resin, bottlecaps.

    Een gem is een dun, zwartgelakt metalen plaatje waarop een lichtgevoelige laag is aangebracht. Dit type foto is ongeveer drie centimeter groot en was vooral in de negentiende eeuw populair. Ze werden vaak in broches of haarspelden gedragen en waren van grote waarde voor degene die ze bezat.De hier getoonde serie Gems zijn afbeeldingen van individuen die zich in handen van de Maricopa County Sheriff’s Department bevinden. Iedere foto is een poging om de waardigheid te onderkennen van ieder mens, ongeacht wie hij is en ongeacht hoe ernstig zijn vermeende misdaad is. Gems vertegenwoordigen de driehonderd mensen die iedere dag in Maricopa County worden gearresteerd.

    GEMS. Tintypes, cast resin, bottlecaps.

Deborah Luster

  • ONE BIG SELF: PRISONERS OF LOUISIANA

    In 1998 begonnen Deborah Luster en dichter C.D. Wright met het vastleggen van Louisiana’s gevangenisbewoners door middel van beeld en tekst. One Big Self is een document dat de vergetelheid op afstand wil houden en de gevangenen een mogelijkheid biedt om zichzelf te presenteren zoals ze graag gezien willen worden. Ze mogen daarbij dingen meebrengen die ze bezitten, geleend hebben of gebruiken: gereedschap, zelfgemaakte voorwerpen, zelfgekozen boodschappen, hun lichamen, zichzelf. De fotograaf heeft als het ware opdracht gekregen van de gevangenen om portretten te maken voor hun dierbaren, waarbij is getracht een balans te vinden tussen foto en onderwerp en om de kijker (moeder, kind, vriend of vreemde) in verbinding te brengen met de gevangene. De aanblik is strikt persoonlijk.

    ONE BIG SELF: PRISONERS OF LOUISIANA
  • ONE BIG SELF: PRISONERS OF LOUISIANA

    In 1998 begonnen Deborah Luster en dichter C.D. Wright met het vastleggen van Louisiana’s gevangenisbewoners door middel van beeld en tekst. One Big Self is een document dat de vergetelheid op afstand wil houden en de gevangenen een mogelijkheid biedt om zichzelf te presenteren zoals ze graag gezien willen worden. Ze mogen daarbij dingen meebrengen die ze bezitten, geleend hebben of gebruiken: gereedschap, zelfgemaakte voorwerpen, zelfgekozen boodschappen, hun lichamen, zichzelf. De fotograaf heeft als het ware opdracht gekregen van de gevangenen om portretten te maken voor hun dierbaren, waarbij is getracht een balans te vinden tussen foto en onderwerp en om de kijker (moeder, kind, vriend of vreemde) in verbinding te brengen met de gevangene. De aanblik is strikt persoonlijk.

    ONE BIG SELF: PRISONERS OF LOUISIANA

Nathalie Mohadjer

  • THE DUNGEON, 2009

    In het midden van het uitgestrekte Afrikaanse continent bevindt zich een opeenhoping van ellende. Burundi’s eencellige “cachot” gevangenissen zijn smerig, geïsoleerd en vaak illegaal. Bovendien zijn ze nauwelijks in beeld bij de vele mensenrechtenorganisaties die het land rijk is. Kinderen die soms nog maar tien jaar oud zijn, zitten jarenlang gehurkt in de stinkende duisternis van deze kerkers, vaak zonder dat er bewijs tegen hen bestaat of dat ze ooit een rechtbank van binnen hebben gezien. De Burundische grondwet schrijft voor dat een opsluiting maximaal veertien dagen mag duren, maar de realiteit is een grove schending van elk rechtvaardigheidsgevoel.
    Zonder documentatie of vertegenwoordiging zijn deze verliezers van het schijnbare willekeurige rechtsspel waarlijk verloren.

    THE DUNGEON, 2009
  • THE DUNGEON, 2009

    In het midden van het uitgestrekte Afrikaanse continent bevindt zich een opeenhoping van ellende. Burundi’s eencellige “cachot” gevangenissen zijn smerig, geïsoleerd en vaak illegaal. Bovendien zijn ze nauwelijks in beeld bij de vele mensenrechtenorganisaties die het land rijk is. Kinderen die soms nog maar tien jaar oud zijn, zitten jarenlang gehurkt in de stinkende duisternis van deze kerkers, vaak zonder dat er bewijs tegen hen bestaat of dat ze ooit een rechtbank van binnen hebben gezien. De Burundische grondwet schrijft voor dat een opsluiting maximaal veertien dagen mag duren, maar de realiteit is een grove schending van elk rechtvaardigheidsgevoel. Zonder documentatie of vertegenwoordiging zijn deze verliezers van het schijnbare willekeurige rechtsspel waarlijk verloren.

    THE DUNGEON, 2009

Yana Payusova

  • RUSSIAN PRISON SERIES 2003-2005. Son, 2004

    Het idee voor Russian Prison Series ontstond toen Yana Payusova de persoonlijke verhalen hoorde en onderzocht van gevangen tieners in de Lebedeva en Kolpino gevangenissen in St. Petersburg. Veel van hen zijn het slachtoffer van de economische chaos die ontstond na de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Het werk verkent de concepten heiligheid, zonden, zondeloosheid en martelaarschap door gebruik te maken van symbolische elementen uit de Russisch-orthodoxe cultuur. Hiervoor ontwikkelde ze een beeldtaal waarin de traditionele zwart-wit fotobeelden worden vermengd met geschilderde iconografische en symbolische elementen. Door deze referenten samen te voegen en te vermengen wil ze vragen stellen over de manier waarop we ‘heiligen’ en ‘zondaars’ beoordelen en welke factoren bijdragen aan het ontstaan van beiden.

    RUSSIAN PRISON SERIES 2003-2005. Son, 2004
  • RUSSIAN PRISON SERIES 2003-2005. Eye of Faith

    Het idee voor Russian Prison Series ontstond toen Yana Payusova de persoonlijke verhalen hoorde en onderzocht van gevangen tieners in de Lebedeva en Kolpino gevangenissen in St. Petersburg. Veel van hen zijn het slachtoffer van de economische chaos die ontstond na de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Het werk verkent de concepten heiligheid, zonden, zondeloosheid en martelaarschap door gebruik te maken van symbolische elementen uit de Russisch-orthodoxe cultuur. Hiervoor ontwikkelde ze een beeldtaal waarin de traditionele zwart-wit fotobeelden worden vermengd met geschilderde iconografische en symbolische elementen. Door deze referenten samen te voegen en te vermengen wil ze vragen stellen over de manier waarop we ‘heiligen’ en ‘zondaars’ beoordelen en welke factoren bijdragen aan het ontstaan van beiden.

    RUSSIAN PRISON SERIES 2003-2005. Eye of Faith

Lizzie Sadin

  • CHILDREN BEHIND BARS 1999-2007. Surveillance camera, Black Canyon School, Arizona.

    De manier waarop de overheid zijn gevangenen behandelt, is een goede graadmeter voor de kwaliteit van zijn democratie. Een maatschappij wordt afgerekend op de wijze waarop het met zijn minderjarigen omgaat. Te vaak hebben promiscuïteit, afpersing en geweld de overhand in de gevangenissen, jeugdgevangenissen en kampen die speciaal zijn ontworpen om jonge kinderen te huisvesten. Te vaak wordt de waardigheid geschonden. Sadin heeft acht jaar lang in elf landen de ongelijkheid, onrechtvaardigheid en vernedering van gevangen kinderen in beeld gebracht, in landen waar oorlog of waar vrede heerst, in landen met een rechtssysteem of zonder een democratische traditie.

    CHILDREN BEHIND BARS 1999-2007. Surveillance camera, Black Canyon School, Arizona.
  • CHILDREN BEHIND BARS 1999-2007. USA, Boot Camp California.

    De manier waarop de overheid zijn gevangenen behandelt, is een goede graadmeter voor de kwaliteit van zijn democratie. Een maatschappij wordt afgerekend op de wijze waarop het met zijn minderjarigen omgaat. Te vaak hebben promiscuïteit, afpersing en geweld de overhand in de gevangenissen, jeugdgevangenissen en kampen die speciaal zijn ontworpen om jonge kinderen te huisvesten. Te vaak wordt de waardigheid geschonden. Sadin heeft acht jaar lang in elf landen de ongelijkheid, onrechtvaardigheid en vernedering van gevangen kinderen in beeld gebracht, in landen waar oorlog of waar vrede heerst, in landen met een rechtssysteem of zonder een democratische traditie.

    CHILDREN BEHIND BARS 1999-2007. USA, Boot Camp California.

Lori Waselchuk

  • GRACE BEFORE DYING. Prison Guard Watches From The Levee, 2007

    Een levenslange gevangenisstraf in Louisiana betekent ook levenslang. Meer dan 90% van de 5.300 gevangenen in de Louisiana State Penitentiary in Angola (VS) zullen achter de tralies sterven. Voordat het hospice programma in 1998 van start ging, stierven gevangenen meestal alleen in het gevangenishospitaal. Maar daar is verandering in gekomen dankzij een nationaal erkend programma dat wordt geleid door een stafverpleegster en een team van vrijwilligers uit de gevangenis, die meestal zelf ook een levenslange straf uitzitten . De gevangenis-functionarissen zeggen dat het programma er aan heeft bijgedragen dat een van de meest gewelddadige gevangenissen in het Zuiden van de VS veranderd is in een van de minst gewelddadige zwaarbewaakte gevangenissen in de Verenigde Staten.

    GRACE BEFORE DYING. Prison Guard Watches From The Levee, 2007
  • GRACE BEFORE DYING. George Checks Jimmie’s Breathing, 2008

    Een levenslange gevangenisstraf in Louisiana betekent ook levenslang. Meer dan 90% van de 5.300 gevangenen in de Louisiana State Penitentiary in Angola (VS) zullen achter de tralies sterven. Voordat het hospice programma in 1998 van start ging, stierven gevangenen meestal alleen in het gevangenishospitaal. Maar daar is verandering in gekomen dankzij een nationaal erkend programma dat wordt geleid door een stafverpleegster en een team van vrijwilligers uit de gevangenis, die meestal zelf ook een levenslange straf uitzitten . De gevangenis-functionarissen zeggen dat het programma er aan heeft bijgedragen dat een van de meest gewelddadige gevangenissen in het Zuiden van de VS veranderd is in een van de minst gewelddadige zwaarbewaakte gevangenissen in de Verenigde Staten.

    GRACE BEFORE DYING. George Checks Jimmie’s Breathing, 2008