Ed Kashi - Curse of the Black Gold

'Bloed mag dan dikker zijn dan water, olie is dikker dan allebei'

Halverwege de twintigste eeuw werden in Nigeria de eerste oliebronnen aangeboord. Tegenwoordig is het land één van de grootste olieleveranciers aan de Verenigde Staten en de zesde olieproducent van de wereld. De olie-industrie levert de regering enorme rijkdommen op, maar heeft tegelijkertijd een ontwrichtende werking op het land. De unieke biodiversiteit van de Nigerdelta is verloren gegaan door olielekken en voortdurende gasbranden. Visvangst en de bewerking van de ooit vruchtbare gronden zijn hierdoor nutteloze bezigheden geworden.

Terwijl een kleine bovenlaag wel vaart bij de olieopbrengsten leeft een groot deel van de bevolking nog steeds in stuitende armoede. Slechts bij uitzondering steken de grote oliemaatschappijen geld in activiteiten die de inkomstenderving bij de lokale bevolking compenseren. De sociale en economische ongelijkheid leidt tot spanningen en conflicten tussen de verschillende leefgemeenschappen in Nigeria. Het maatschappelijk protest, tot diens ophanging in 1995 nog vreedzaam geleid door Ken Saro-Wiwa, heeft inmiddels gewelddadige vormen aangenomen onder de MEND (Movement for the Emancipation of the Niger Delta). Leden van de MEND saboteren olie-installaties en gijzelen buitenlandse werknemers om de oliemaatschappijen te verjagen. Het is volgens hen nog de enige manier om de corrupte Nigeriaanse regering tot andere gedachten te brengen en het lot van hun land een andere wending te geven.

'De Nigeriaanse staat is zelfs niet meer corrupt te noemen. Het is georganiseerde misdaad.'

Onderzoek Ed Kashi

Ed Kashi had meerdere bezoeken aan de Nigerdelta nodig om de problematiek in de volle breedte te kunnen tonen. Zijn laatste bezoek in 2006 betekende een doorbraak. Mede door de financiële steun van National Geographic werd Kashi in de gelegenheid gesteld om diepgravend onderzoek te doen en kreeg hij toegang tot oliebedrijven in het gebied. Tevens kwam Kashi in contact met één van de sleutelfiguren van de MEND, Jomo Gbomo, waardoor hij aan de slag kon met onderwerpen die eerder verborgen voor hem waren gebleven.

Kashi beleefde een spannende, bijna surrealistische periode, waarin hij al ver voor de media op de hoogte was van geplande aanslagen op olie-installaties. Kashi: 'Uiteindelijk zijn de door mij waargenomen intimiteit en vertrouwen misschien niet meer geweest dan een zoveelste schaduw in een raadselachtig gebied, dat een buitenstaander nooit helemaal zal kunnen begrijpen.'

De voorspraak en bescherming van Jomo leverden belangrijke foto's. Aan de beelden van de oliewinning, van het dagelijks leven in de delta, gekenmerkt door armoede en vervuiling, van locale leiders en naamloze dorpelingen, kon hij opnames toevoegen die hij in de meer afgelegen gebieden maakte, waar MEND-leden hun acties voorbereiden en hun gesneuvelden begraven.

Curse of the Black Gold

Curse of the Black Gold is in boekvorm verschenen onder redactie van Michael Watts, professor aan de University of California te Berkeley en mensenrechtenactivist. Het boek is een standaardwerk geworden over de verbanden tussen olie, milieu en gemeenschap in de Nigerdelta. Noorderlicht heeft voor de eigen galerie de gelijknamige tentoonstelling samengesteld.

Interview Ed Kashi bij VPRO De Avonden

De uitzending van woensdag 8 april is nog te beluisteren via de podcast.

Lezing Ed Kashi

Op 7 april gaf Ed Kashi een lezing over zijn werk in de Noorderlicht Fotogalerie

Bekijk